Fibromialgia, co to jest i jakie są typowe objawy?

Opublikowano Autor: Redakcja
Fibromialgia co to jest

Fibromialgia to choroba długotrwała, z poniższego artykułu dowiesz się więcej o tej przypadłości. Poruszone w nim zostały następujące aspekty związane z tą chorobą:

  • Co to jest fibromialgia?
  • Jakie są przyczyny FMS?
  • Czynniki ryzyka: Predyspozycje genetyczne i tryb życia
  • Jak diagnozuje się fibromialgię?
  • Jakie są rokowania przy fibromialgi?
  • Jakie są objawy fibromalgii?
  • Jakiego rodzaju ból wywołuje FMS?
  • Leczenie i trening

Fibromialgia, co to jest i czym się różni od innych chorób stawów i mięśni?

To zespół bólowy, bez rozpoznawalnych zmian w mięśniach i stawach. Zespół fibromialgii (w skrócie FMS) jest chorobą długotrwałą. Fibromialgia oznacza dosłownie „ból mięśniowo-włóknisty”. Ponieważ różne dolegliwości łączą się tu ze sobą, formalnie mówimy raczej o syndromie, a nie chorobie. Typowe dla FMS jest to, że podczas badania dotkniętych chorobą części ciała (np. za pomocą rezonansu magnetycznego lub ultrasonografii) nie można znaleźć żadnych organicznych przyczyn objawów. Ze względu na rozproszony przewlekły ból, który może wystąpić w dowolnym miejscu ciała, fibromialgia jest czasami nazywana również „uogólnionym reumatyzmem tkanek miękkich”.

Potrzebujesz recepty, a Twoja przychodnia jest zamknięta?

Na stronie ReceptaULekarza.pl zamówisz szybką konsultację z opcją wystawienia e recepty. Wszystko online — szybko załatwisz przez komputer czy swój telefon.

Jakie są przyczyny FMS?

Czynnik wyzwalający tą chorobę pozostaje nadal w dużej mierze tajemnicą. Naukowcy wymieniają na ogół: zaburzone przetwarzanie bólu, zmiany genetyczne, zmienione włókna nerwowe, a nawet uraz psychiczny. Przyjmuje się bowiem, że pewną rolę odgrywają predyspozycje osobowościowe, traumatyczne wydarzenia, czy też silny stres i przepracowanie.

Fibriomialgia, to choroba, w której w większości przypadków nie ma wyraźnego czynnika wywołującego ból. Pewne jest to, że nie jest to zapalna choroba reumatyczna mięśni lub stawów. Najważniejszą obecnie hipotezą dotyczącą przyczyn fibromialgii jest to, że centralna nerwowa percepcja bólu u pacjentów jest zmieniona. Próg odczuwania bólu jest u chorych na fibromialgię niższy niż zwykle, tak że mózg już lekkie bodźce odbiera jako ból i przywiązuje do nich większą wagę. Jednym z możliwych wyjaśnień jest niski poziom serotoniny, który został wykazany w niektórych badaniach u pacjentów z fibromialgią.

Czynniki ryzyka: Predyspozycje genetyczne i tryb życia

Fibromialgia często występuje w rodzinach. Sugeruje to komponent genetyczny – pewne mutacje genowe mogą powodować zwiększoną wrażliwość na ból, ale nie zostały jeszcze zidentyfikowane. Niezdrowy tryb życia może również sprzyjać fibromialgii. Czynnikami ryzyka są też prawdopodobnie palenie tytoniu, nadwaga i mała aktywność fizyczna.

Jakich problemów nastręcza diagnoza tej choroby?

W przypadku podejrzenia u siebie zespołu fibromialgii pierwszą osobą, z którą należy się skontaktować jest lekarz rodzinny. W razie potrzeby będzie on leczył chorobę we współpracy ze specjalistami, takimi jak terapeuci bólu, neurolodzy, psychoterapeuci i fizjoterapeuci.

Rozpoznanie fibromialgii często trwa długo, ponieważ obraz kliniczny jest bardzo różnorodny i trudny do uchwycenia. Osoby dotknięte tą chorobą często latami wędrują od lekarza do lekarza i cierpią z powodu tego, że ich dolegliwości nie mogą być przyporządkowane do jednej diagnozy.

Jak wygląda diagnoza?

Rozpoznania dokonuje się na podstawie charakterystycznych objawów, wykluczenia innych przyczyn oraz tzw. kwestionariuszy bólowych. Badanie krwi i ewentualnie inne badania laboratoryjne i obrazowe wykonuje się, aby wykluczyć inne choroby, takie jak zapalenie stawów lub choroby metaboliczne.

W dotychczasowej praktyce określone bolesne punkty ucisku na poszczególnych częściach ciała były uważane za typowe dla fibromialgii. Diagnoza choroby polegała na podrażnieniu tych miejsce. Jeśli rejestrowano ból odczuwany przez pacjenta w co najmniej 11 z tych 18 punktów nacisku, diagnozę fibromialgii uznawano za potwierdzoną. Zgodnie z aktualnym stanem nauki punkty czucia nie są już jednak wystarczającym kryterium do rozpoznania fibromialgii. Zamiast tego, aby zdiagnozować chorobę, wystąpić musi zestaw objawów, obejmujący oprócz bólu także zmęczenie i zaburzenia snu.

W celu dokładnej diagnozy skontaktuj się z lekarzem online:
https://receptaulekarza.pl/p/konsultacja-lekarska-online-u-internisty-z-mozliwoscia-wystawienia-e-recepty/

Wykluczenie innych chorób

Dolegliwości, na które cierpią pacjenci z fibromialgią, występują również w przypadku innych chorób. Należą do nich: reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, polimialgia reumatyczna, nadczynność tarczycy i inne zaburzenia hormonalne, zapalenie mięśni, czy choroby ośrodkowego lub obwodowego układu nerwowego.

Za pomocą różnych badań lekarz może wykluczyć lub wykryć takie choroby jako przyczynę objawów, np. poprzez rentgen, tomografię komputerową, rezonans magnetyczny, a także badania krwi, w tym badania na obecność tzw. czynników reumatycznych.

Jeśli badania te nie wykazują żadnych zmian patologicznych, wskazuje to na fibromialgię.

Objawy fibromialgii mogą być również mylone z chronicznym zaburzeniem bólowym o charakterze somatycznym oraz z przewlekłym zaburzeniem bólowym z czynnikami psychologicznymi i somatycznymi. W tych obrazach klinicznych ból jest spowodowany silnym stresem psychicznym.


Szybka e recepta online: wypełnij formularz, zapłać, otrzymaj kod e recepty


Jakie są rokowania przy fibromialgi?

Fibromialgia nie jest uleczalna, ale można ją kontrolować za pomocą terapii. Nie pozostawia żadnych trwałych uszkodzeń fizycznych. Pomimo doznawania silnego bólu i zmęczenia, choroba ta na dłuższą metę nie powoduje uszkodzenia mięśni, stawów ani narządów. Dlatego osoby z fibromialgią osiągają normalną długość życia.

Jak wielu ludzi cierpi na fibromialgię?

Szacuje się, że na FMS cierpią 2 osoby na 100, przy czym choroba ta dotyka częściej dojrzałych kobiet (ok. 80% przypadków). Objawy u kobiet pojawiają się zwykle między czterdziestym a sześćdziesiątym rokiem życia. Rzadziej obserwuje się ten syndrom u dzieci, młodzieży lub w wieku podeszłym.

Jakie są objawy fibromalgii?

Są nimi głęboki ból mięśni, często również zmęczenie, wyczerpanie, zaburzenia snu, bóle głowy. Występują również objawy podobne do tych towarzyszących zespołowi jelita drażliwego, a nawet depresja i stany lękowe. Może wystąpić wiele innych objawów choroby, na przykład w okolicach mostka, szczęki lub twarzy. Jeszcze inne dolegliwości fizyczne to także nasilone bóle miesiączkowe, kołatanie serca, problemy z oddychaniem lub problemy żołądkowo-jelitowe. Zaobserwowano też u pacjentów nadwrażliwość na bodźce, np. na światło, dźwięki lub zapachy. Ponadto występują problemy z koncentracją i spadek wydajności intelektualno-fizycznej. FMS generuje także objawy psychiczne, takie jak nerwowość i niepokój.

Jakiego rodzaju ból wywołuje fibromialgia?

Typowe objawy zespołu fibromialgii to ból w kilku częściach ciała jednocześnie, trwający dłużej niż trzy miesiące. Dolegliwości dotyczą co najmniej 4-5 obszarów ciała naraz, obejmując na ogół: plecy z klatką piersiową, prawe ramię, lewe ramię, prawą nogę oraz lewą nogę. Ból może utrzymywać się, nawracać lub przemieszczać się. Często dolegliwości nasilają się pod wpływem stresu, wilgoci, zimna i długotrwałego siedzenia lub leżenia.

Na jakiego rodzaju bóle cierpią ludzie chorzy na fibromialgię?

Głównym objawem fibromialgii jest przewlekły, rozproszony ból. Osoby cierpiące na fibromialgię często opisują ją jako głęboki ból mięśni, któremu może towarzyszyć sztywność, pieczenie, pulsowanie, drętwienie i mrowienie. Ponadto, stawy lub mięśnie są czasami obrzęknięte.

Zazwyczaj osoby z fibromialgią zgłaszają ból w szyi lub w połowie pleców lub w dolnej części pleców i w co najmniej jednym innym miejscu w obu rękach i nogach. Oprócz bólu mięśni, osoby z fibromialgią często cierpią na bóle głowy lub migreny. Często występują również objawy jelita drażliwego z częstymi bólami brzucha, biegunką lub zaparciami. Inni cierpią z powodu bólu podobnego do tego, jaki towarzyszy zakażeniu dróg moczowych. Szczególna odmiana fibromialgii objawia się jako tzw. zespół stawu skroniowo-żuchwowego, w którym boli twarz i szczęka, co sprawia problemy podczas jedzenia.

Czy ból kiedykolwiek zniknie?

Ból rzadko ustępuje na stałe i całkowicie. Jednak leczenie może być skuteczne w łagodzeniu objawów.

Jakie czynniki wpływają na intensywność bólu?

Na poziom i intensywności bólu w fibromialgii mają wpływ pogoda, temperatura, pora dnia, poziom stresu i aktywność fizyczna. U niektórych pacjentów ból jest szczególnie intensywny w godzinach porannych, a następnie ustępuje w ciągu dnia. Ogólnie rzecz biorąc, ciepło i umiarkowana aktywność fizyczna działają kojąco.

Jaki jest przebieg i konsekwencje zaburzeń snu w fibromialgii?

Pacjenci z fibromialgią cierpią również na bezdech senny, przejawiający się krótkimi przerwami w oddychaniu w nocy. W rezultacie sen jest zbyt niespokojny, nie zapewnia regeneracji organizmu, a ryzyko chorób układu krążenia wzrasta.

Schorzeniem, które często występuje również u pacjentów z fibromialgią, jest tzw. zespół niespokojnych nóg. Osoby dotknięte chorobą cierpią z powodu uciążliwego ciągnięcia lub mrowienia w nogach, gdy są w stanie spoczynku. Może to również powodować znaczne zaburzenia snu i późniejsze zmęczenie. Zaburzenia snu mogą prowadzić do zespołu przewlekłego zmęczenia.

Fibromialgia, lista dodatkowych objawów łączonych z chorobą

Kłopoty z widzeniem a fibromialgia

Czasami osoby z fibromialgią zgłaszają również objawy dotyczące oczu: obrzęk lub nagromadzenie płynu wokół oczu. Fibromialgia może również powodować zaburzenia widzenia, takie jak migotanie przed oczami.

Problemy psychiczne a fibromialgia

Nierzadko choroba ta wiąże się z zaburzeniami emocjonalnymi. Nerwowość, wewnętrzny niepokój i zniechęcenie są szczególnie częste. Mogą również wystąpić zaburzenia lękowe. U dwóch trzecich zdiagnozowanych pacjentów w ciągu życia rozwija się depresja.

Jakie są inne objawy fibromialgii?

Inne objawy fibromialgii występują w wyniku zaburzonej regulacji organizmu. Do takich objawów należą wzmożone drżenie, nadmierna potliwość, zmniejszone wydzielanie śliny i syndrom tzw. zimnych palców.

konsultacje lekarskie online
Konsultacja z lekarzem online z szybką e receptą

Leczenie i trening w przypadku stwierdzonej fibromalgii

Jak leczyć fibromialgię?

Celem leczenia jest złagodzenie objawów, na przykład poprzez ćwiczenia fizyczne i świadome „zarządzanie” chorobą. Składnikami terapii są np. terapia ruchowa, terapia ciepłem, psychoterapia, oraz metody relaksacyjne, rzadziej leki antydepresyjne.

Czym jest leczenie współistniejących zaburzeń psychicznych?

W przypadku zdiagnozowania stresu psychicznego eksperci zalecają również psychoterapię, zwłaszcza terapię poznawczo-behawioralną. W tym przypadku czasami pomocne są również leki, np. amitryptylina. Może być ona stosowana w małych dawkach przez pewien okres czasu. Częstymi skutkami ubocznymi są niestety senność, suchość w ustach i bóle głowy.

Jak postępować w ciężkich przypadkach fibromialgii?

Jeśli przebieg choroby jest ciężki, eksperci zalecają łączenie różnych metod, takich jak trening wytrzymałościowy i terapia poznawczo-behawioralna. Może to również obejmować fizjoterapię i terapię zajęciową. Pomocne może być również leczenie w poradni leczenia bólu lub poradni psychosomatycznej.

Łagodne przebiegi fibromialgii

Pacjenci dotknięci łagodniejszymi formami nie mają prawie żadnych innych dolegliwości fizycznych lub objawów psychicznych oprócz bólu w różnych częściach ciała. Często obserwuje się u nich dłuższe okresy bezobjawowe, a jakość ich życia nie ulega znaczącemu pogorszeniu.

Jakiego rodzaju zabiegi odradza się w fibromialgii?

Niektóre metody lecznicze nie przynoszą ulgi, a czasami mogą okazać się nawet kontra-produktywne. Lekarze nie zalecają np. większości leków nasennych i przeciwbólowych (zwłaszcza na bazie opioidów), czy hormonów takich jak kortyzon, a także niektórych zabiegów fizycznych, np. masaży, magnetoterapii i chiropraktyki.

Fibromalgia, jakie ćwiczenia fizyczne mogą pomóc w leczeniu tej choroby?

Eksperci zalecają lekki trening wytrzymałościowy, taki jak chodzenie, pływanie lub jazda na rowerze, kilka razy w tygodniu przez co najmniej 30 minut. Skuteczne są również delikatne ćwiczenia siłowe dwa razy w tygodniu, na przykład gimnastyka w wodzie w grupach. Ważne jest, aby regularnie poruszać mięśniami i więzadłami, nie obciążając ich zbytnio.

Jak ćwiczyć?

Ponieważ wiele ćwiczeń może wiązać się z bólem, należy zaczynać powoli i ostrożnie zwiększać ich intensywność. Wskazane jest obserwowanie reakcji własnego organizmu i notowanie dolegliwości w dzienniku. W ten sposób można dowiedzieć się, czy leczenie pomaga, czy nie, i optymalizować terapię i ćwiczenia. Zaleca się ćwiczenia relaksacyjne i medytacyjne typu Tai-Chi, czy joga.

Indywidualizacja leczenia i personalizacja treningu

Nie istnieje lista ogólnie skutecznych terapii, a każdy pacjent otrzymuje raczej indywidualnie dopasowany zestaw terapeutyczny. W zależności od rodzaju i stopnia nasilenia objawów oraz przebiegu fibromialgii dobierane są odpowiednie środki terapeutyczne. Głównym celem leczenia fibromialgii jest zazwyczaj trwałe złagodzenie bólu mięśni. Lekarze zalecają, aby pacjenci wykonywali trening wytrzymałościowy dwa do trzech razy w tygodniu o niskiej lub średniej intensywności. Celem jest utrzymanie się w strefie tlenowej, w której organizm nie zużywa więcej tlenu, niż pobiera.

Jakie formy aktywności i sporty są zalecane?

Sporty, które są odpowiednie jako trening wytrzymałościowy dla fibromialgii, to na przykład: zwykłe chodzenie, jazda na rowerze, pływanie, taniec, czy aquajogging. Sporty te pomagają poprawić wydolność układu krążenia. Ponadto w przypadku fibromialgii zaleca się ukierunkowany trening funkcji stawów i mięśni, jak również elastyczności, siły i koordynacji poprzez gimnastykę w wodzie (dwa do trzech razy w tygodniu), zwykłą gimnastykę (dwa do trzech razy w tygodniu), i trening funkcjonalny (dwa razy w tygodniu).

Czy fizykoterapia pomaga?

Terapia ciepłem może poprawić objawy fibromialgii. Z drugiej strony jednak, zimno wzmaga objawy – przynajmniej w większości przypadków. Jedynie niektórzy pacjenci zgłaszają pozytywne efekty terapii zimnem całego ciała. Tak zwana balneoterapia z kąpielami leczniczymi ma również kojący wpływ na wielu pacjentów. Jednak już masaże nie są zalecane w leczeniu fibromialgii.

Czy psychoterapia pomaga?

To, jak silnie odczuwany jest ból, zależy od wewnętrznego nastawienia do dyskomfortu. W ramach terapii poznawczo-behawioralnej pacjenci uczą się na nowo oceniać ból. Jest on wtedy nadal obecny, ale nie jest już dominantą ich życia.

Jako, że stres zwiększa dolegliwości u osób z fibromialgią, to też techniki relaksacyjne i trening autogenny są ważnym elementem terapii.

Fibromialgia, czy da się ją leczyć farmakologicznie?

Nie ma leków, które byłyby jednoznacznie dopuszczone do leczenia fibromialgii. Jeżeli jednak przebieg choroby jest ciężki, terapię można uzupełnić lekami, które zostały opracowane dla innych chorób, jak np. leki przeciwdepresyjne i przeciwdrgawkowe.

Antydepresanty mogą pomóc

U wielu pacjentów z fibromialgią występują współistniejące zaburzenia psychiczne, takie jak zaburzenia lękowe czy depresja. Dlatego oprócz terapii poznawczo-behawioralnej mogą zostać przepisane leki przeciwdepresyjne. Wpływają one na metabolizm neuroprzekaźników w mózgu, dzięki czemu mają działanie podnoszące nastrój, przeciwlękowe, a także – w zależności od składnika aktywnego – uspokajające lub aktywizujące (pobudzające).

Leki przeciwdepresyjne mogą również zmniejszyć ból i zredukować zmęczenie, a tym samym poprawić ogólne samopoczucie. Dlatego są one często przepisywane pacjentom, u których nie występują objawy depresji.

Zaleca się stosowanie niektórych leków przeciwdepresyjnych z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SSNRI).

Leki przeciwdrgawkowe a firmomialgia

Kolejną ważną grupą leków w terapii fibromialgii są tzw. leki przeciwdrgawkowe. Ich oryginalne przeznaczenie to głównie leczenie epilepsji.

Niektórzy pacjenci otrzymują na przykład lek przeciwdrgawkowy pregabalinę, która ma również działanie przeciwbólowe – blokuje pewne substancje przekaźnikowe, które są odpowiedzialne za przenoszenie bólu. Może to być szczególnie pomocne w przypadku pacjentów, których choroba charakteryzuje się silnym bólem.

Środki przeciwbólowe. Dlaczego ich unikać?

Mimo że ból jest głównym objawem fibromialgii, większość powszechnie stosowanych leków przeciwbólowych nie jest zalecana w terapii fibromialgii. Ich działanie jest niewielkie lub żadne. Ponieważ fibromialgia nie jest związana ze zmianami zapalnymi, nie mają sensu również przeciwzapalne leki przeciwbólowe, takie jak ibuprofen, kwas acetylosalicylowy (aspiryna) czy paracetamol. Nie stosuje się również silnie działającego przeciwzapalnie kortyzonu.

Środki przeciwbólowe bazujące na opioidach również nie sprawdzają się w leczeniu fibromialgii. Wyjątkiem jest jednak Tramadol, przepisywany głównie pacjentom z silnymi objawami bólowymi.

Jakie są terapie alternatywne stosowane w leczeniu fibromalgii?

Oprócz medycyny konwencjonalnej niektórzy pacjenci z fibromialgią stosują terapie alternatywne. Należą do nich metody tradycyjnej medycyny chińskiej, takie jak akupunktura. Opcją jest także osteopatia, polegająca na holistycznym podejściu do organizmu ludzkiego, kładąca nacisk na współzależności psychosomatyczne. Inni pacjenci z fibromialgią polegają na homeopatii.

Marihuana nie jest zalecana

W zasadzie, pod pewnymi warunkami, medyczna marihuana może pomóc w leczeniu przewlekłego bólu. Do tej pory nie ma jednak wyników badań, potwierdzających skuteczność preparatów bazujących na substancjach czynnych CBD, czy THC, w przeciwdziałaniu dolegliwościom fibromialgii.

Środki rehabilitacyjne

Niektórzy pacjenci cierpią tak bardzo z powodu objawów takich jak ból, silne zmęczenie, depresja lub lęk, że często są nieobecni w pracy. W skrajnych przypadkach niektóre osoby z fibromialgią przechodzą na wcześniejszą emeryturę. Niektórzy pacjenci muszą być leczeni klinicznie. Terapia rehabilitacyjna w klinice może być przydatna w przypadku poważnych upośledzeń i utraty sprawności.

Jaką dietę powinni stosować chorzy na fibromialgię?

Nie istnieje żadna konkretna dieta, której skuteczność w zwalczaniu objawów fibromialgii została udowodniona. Istnieją jednak dowody na to, że dieta z naciskiem na pokarmy roślinne może mieć pozytywny wpływ na przebieg choroby.

Fibromialgia, badania i zagadki związane z tą chorobą

Badania nad fibromialgią

Badania przeprowadzone w Niemczech przyniosły pierwsze dowody na fizyczne zmiany u osób dotkniętych tą chorobą: Naukowcy odkryli, że małe włókna nerwowe w tkance mięśniowej pacjentów z fibromialgią były zmienione. Dalsze wyniki badań przeprowadzonych na sugerują również, że nasilenie objawów fibromialgii zależy od tego, jak bardzo uszkodzone są nerwy skórne. Wyniki badań naukowców nie mają jednak jeszcze żadnego wpływu na diagnozę i leczenie fibromialgii.

Znaczenie psychiki i traumatologia

Ponieważ zazwyczaj nie ma organicznego wytłumaczenia dla bólu, osoby dotknięte chorobą długo uważane były za cierpiących w sposób urojony. Błędnie też zakładano, że objawy fibromialgii są czysto psychosomatycznym wyrazem depresji.

Hipoteza ta została obecnie obalona, chociaż psychika z pewnością może odgrywać główną rolę w rozwoju choroby. Stres, jak również fizyczne lub emocjonalne urazy (traumy) mogą sprzyjać fibromialgii. Choroba często pojawia się w fazach dużego stresu. Ponadto osoby, które były maltretowane lub wykorzystywane seksualnie w dzieciństwie lub jako dorośli, są bardziej podatne na fibromialgię.

przedłużenie recepty na leki
Szybka e recepta online bezpośrednio od lekarza.