Fibromialgia, objawy i leczenie. Czy fibromialgia jest uleczalna?

Opublikowano Autor: Redakcja
Czy fibromialgia jest uleczalna?

Fibromialgia, zwana skrótowo FMS, to zespół bólowy, bez rozpoznawalnych zmian w mięśniach i stawach. Diagnoza jest tu utrudniona, gdyż podczas badania poszczególnych objętych chorobą części ciała, np. za pomocą rezonansu magnetycznego, nie odnajdujemy żadnych organicznych przyczyn chorobowych. Fibromialgia jest dlatego czasami nazywana uogólnionym reumatyzmem tkanek miękkich. Istotą choroby jest to, że centralna nerwowa percepcja bólu u pacjentów jest zmieniona. Próg odczuwania bólu jest u chorych na fibromialgię niższy niż zwykle, tak że mózg interpretuje już nawet lekkie bodźce jako silny ból.

Choroba ta dotyka głównie kobiet, i to zwłaszcza tych znajdujących się pomiędzy czterdziestym a sześćdziesiątym rokiem życia. Fibromialgia nie jest schorzeniem uleczalnym, natomiast za pomocą specjalistycznych terapii można ją kontrolować z pożytkiem dla życia codziennego pacjenta. Ważne jest przy tym, że dolegliwość ta nie pozostawia żadnych trwałych uszkodzeń fizycznych, tj. zwłaszcza nie uszkadza mięśni, stawów ani też innych narządów.

Fibromialgia przyczyny

Przyczyny FMS nie są dotychczas przez badaczy klarownie zdefiniowane. Przyjmuje się, że nimi na ogół:

  • zaburzone przetwarzanie bólu,
  • zmiany genetyczne,
  • zmienione włókna nerwowe,
  • uraz psychiczny.

Najważniejsze czynniki ryzyka fibromalgii obejmują:

  • predyspozycje genetyczne,
  • niezdrowy tryb życia,
  • palenie tytoniu,
  • nadwagę i małą aktywność fizyczną.

Fibromialgia diagnoza: trudna i skomplikowana

Prawidłowe rozpoznanie fibromialgii to na ogół proces długotrwały, gdyż obraz kliniczny jest niezwykle różnorodny i trudny do uchwycenia. Rozpoznania dokonuje się na podstawie charakterystycznych objawów. Jednym z pierwszych kroków jest też wkluczenie innych przyczyn bólu, zwłaszcza chorób metabolicznych, reumatoidalnego zapalenia stawów, czy tocznia. Służą do tego badania laboratoryjne krwi i diagnostyka obrazowa. Pomagają tzw. kwestionariusze bólowe. Obecnie także zmęczenie i zaburzenia rytmu snu postrzegane są jako symptomy wskazujące, oprócz chronicznego bólu, na fibromialgię. Zarazem specjaliści podkreślają, że objawy fibromialgii mogą być pomylone z zaburzeniem bólowym o charakterze somatycznym oraz na tle psychosomatycznym, jak silny stres psychiczny.

Fibromialgia objawy

Fibromalgia objawy to najczęściej:

  • głęboki ból mięśni,
  • zmęczenie i wyczerpanie,
  • zaburzenia snu,
  • bóle głowy,
  • objawy podobne do tych spotykanych przy zespole jelita drażliwego,
  • depresja i stany lękowe,
  • nasilone bóle miesiączkowe,
  • kołatanie serca,
  • nadwrażliwość na bodźce zewnętrzne takie jak światło, czy dźwięk,
  • problemy z koncentracją i spadek wydajności intelektualno-fizycznej,
  • nerwowość i niepokój.

Specyfika FMS to rozproszony ból, występujący przewlekle w kilku częściach ciała jednocześnie, trwający dłużej niż trzy miesiące. Dolegliwości te obejmują przy tym co najmniej od czterech do pięciu obszarów ciała naraz. Ból może mieć postać dynamiczną tj. np. przemieszczać się z jednego obszaru do innego, zanikać i powracać. Stres i spadek temperatury są często dodatkowymi katalizatorami bólu, intensyfikując go. Wpływ na odczuwanie bólu mają też inne warunki atmosferyczne, a nawet pora dnia.

Choroby i dolegliwości towarzyszące:

  • bezdech senny i w efekcie przerywany sen,
  • zespół niespokojnych nóg, przejawiający się mrowieniem w kończynach, utrudniającym zaśnięcie,
  • obrzęk wokół oczu i zaburzenia widzenia,
  • wzmożone drżenie oraz nadmierna potliwość,
  • syndrom tzw. zimnych palców,
  • zaburzenia emocjonalne.

Fibromialgia leczenie, czyli przede wszystkim trening i fizykoterapia

Istotą terapii jest złagodzenie objawów, co osiąga się choćby poprzez ćwiczenia fizyczne i świadome zarządzanie chorobą. Stosuje się takie odmiany fizykoterapii jak terapia ciepłem czy metody relaksacyjne i medytacyjne. Jeśli chorobie towarzyszy stres dodatkowo aplikuje się np. terapię poznawczo-behawioralną.

Rekomenduje się zwłaszcza lekkie treningi wytrzymałościowe, spacery i pływanie oraz jazdę na rowerze. Aktywizacja mięśni na siłowi, jednak bez nadmiernego wysiłku, a także regularna gimnastyka w umiarkowanych dawkach, również wchodzą w spektrum dobrych praktyk ludzi zmagających się z syndromem FMS.

Dużą rolę odgrywa w fibromialgii indywidualizacja terapii poprzez optymalny dobór ćwiczeń i zabiegów oraz odpowiednią ich intensywność, a także skorelowanie tych środków z poziomem natężenia dolegliwości bólowych.

Jakich leków używa się przy leczeniu tej choroby?

Rzadziej korzysta się z leków, takich jak np. amitryptylina. Obserwacje ekspertów potwierdzają, że dobór metod leczenia musi być bardzo przemyślany, w przeciwnym bowiem razie można pacjentowi zaszkodzić. Większości leków nasennych oraz specyfików przeciwbólowych oraz preparatów hormonalnych jak kortyzon, może zadziałać odwrotnie, pogarszając stan chorego. Zresztą także masaże nie zawsze wyjdą osobie cierpiącej na firbromialgię na dobre.

Niekiedy lekarz przepisuje leki przeciwdepresyjne, które wpływają na metabolizm neuroprzekaźników w mózgu. To z kolei podnosi samopoczucie i nastrój pacjenta, łagodzi lęki i aktywizuje do działania.Dodatkowym atutem może być także obniżenie poziomu bólu i zmęczenia. Wśród stosowanych w terapii fibromialgii antydepresantów przeważają te z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SSNRI). Pozytywne doświadczenia w leczeniu osiągnięto też z lekami przeciwdrgawkowymi, stosowanymi normalnie do przeciwdziałania objawom epilepsji.

Zdecydowanie odradza się natomiast prowadzenie terapii w oparciu o leki przeciwbólowe i przeciwzapalne (ibuprofen, kwas acetylosalicylowy, paracetamol). Podobnie środki przeciwbólowe z grupy opioidów nie spełniają swojej roli w przypadku fibromialgii. Brak też dowodów na skuteczność preparatów na bazie konopi, zawierających substancje czynne CBD, czy THC.


Więcej informacji na temat fibromialgi znaleźć można w naszym opracowaniu: Fibromialgia, co to jest i jakie są typowe objawy?