Cukrzyca, przyczyny, objawy i leczenie.

Opublikowano Autor: Redakcja
Cukrzyca objawy i leczenie

Cukrzyca to popularna choroba cywilizacyjna, co sprzyja jej rozwojowi, jakie są jej objawy i jak się ją leczy, dowiesz się z artykułu:

  • Jakie objawy towarzyszą na ogół cukrzycy?
  • Co to jest cukrzyca typu 2?
  • Co to jest cukrzyca typu 1?
  • Sposoby diagnozowania cukrzycy
  • Mechanizm leczenia cukrzycy
  • Edukacja w zakresie cukrzycy i dzienniczek diabetyka
  • Dieta jako nieodłączny element leczenia cukrzycy
  • Leczenie cukrzycy
  • Cukrzyca w ciąży (typ 4). Najważniejsze objawy
  • Diagnostyka i leczenie cukrzycy ciążowej
  • Cukrzyca u dzieci

Potrzebujesz recepty, a Twoja przychodnia jest zamknięta?

Na stronie ReceptaULekarza.pl zamówisz szybką konsultację z opcją wystawienia e recepty. Wszystko online — szybko załatwisz przez komputer czy swój telefon.

Cukrzyca jest jedną z najpowszechniejszych chorób metabolicznych. Jest też jedną z najbardziej rozpowszechnionych chorób na świecie. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) cierpi na nią około 350 milionów ludzi. Na ogół rozwija się ona stopniowo i pozostaje niewykryta przez wiele miesięcy, a nawet lat, gdyż nie daje żadnych ostrych objawów.

W rzeczywistości termin „cukrzyca” (łac. diabetes mellitus) obejmuje wiele różnych chorób. Wspólną cechą ich wszystkich jest zaburzenie metabolizmu, które powoduje podwyższony poziom cukru we krwi.

Ponieważ cukrzyca występuje w różnych odmianach, poszczególne objawy różnią się odpowiednio między sobą. Dlatego tym ważniejsze jest, aby wcześnie zasięgnąć informacji, a w razie wątpliwości poddać się badaniu diagnostycznemu. Jednoznaczna diagnoza może być postawiona tylko wtedy, gdy poziom glukozy we krwi zostanie oznaczony przez lekarza specjalistę.

Często to wyjątkowo duże pragnienie (polidypsja) i wzmożone oddawanie moczu (poliuria) jest powodem, dla którego chorzy zgłaszają się do lekarza, który następnie diagnozuje cukrzyce.

Jakie objawy towarzyszą na ogół cukrzycy?

W przypadku cukrzycy organizm stara się wydalić podwyższony poziom cukru we krwi poprzez mocz. Osoby dotknięte tym schorzeniem mogą mieć zwiększone parcie na mocz (wielomocz). Jest to często pierwsza oznaka cukrzycy. Zwiększona potrzeba oddawania moczu może prowadzić z kolei do deficytu wody w organizmie (odwodnienie).

Osoby dotknięte chorobą odczuwają zarazem zwiększone pragnienie. Kolejnym symptomem powiązanym związkiem przyczynowo – skutkowym jest sucha skóra. W sytuacji, kiedy organizm wydala więcej cukru z moczem, traci płyny i drenuje wodę z tkanek miękkich. Cukrzyca może też powodować uczucie zmęczenia.

W niektórych przypadkach cukrzyca powoduje ponadto nieuzasadnioną nawykami żywieniowymi utratę wagi. Jest to także częściowo pochodna utraty płynów w wyniku zwiększonego oddawania moczu. Inną możliwą przyczyną utraty masy ciała, występującą jednak głównie w cukrzycy typu 1, jest to, że jeśli komórki nie mogą już zaspokoić swojego zapotrzebowania na energię z powodu zaburzenia metabolizmu cukru, organizm czerpie z zasobów zmagazynowanego tłuszczu.

Rany cukrzyka goją się wolniej, gdyż przy cukrzycy układ odpornościowy jest często osłabiony. Kolejny objaw a zarazem towarzysząca dolegliwość to także zwiększona podatność na infekcje. Diabetycy są bardziej podatni na różne choroby zakaźne, takie jak infekcje dróg moczowych, czy infekcje skóry.

Co to jest cukrzyca typu 2?

W cukrzycy typu 2, czyli w najczęstszej postaci cukrzycy, komórki organizmu stają się coraz mniej wrażliwe na działanie hormonu insuliny. Insulina ma tymczasem za zadanie wspomagać wchłanianie glukozy z krwiobiegu do komórek, gdzie jest ona (tj. glukoza) wykorzystywana do produkcji energii. W wyniku rosnącej niewrażliwości komórek na insulinę wzrasta poziom cukru we krwi.

Czynniki ryzyka dla tej formy cukrzycy to przede wszystkim predyspozycje genetyczne, otyłość i brak ruchu. Choroba dotyka przede wszystkim osoby starsze, ale coraz częściej także młodych ludzi.

W cukrzycy typu 2 objawy są często bardziej dyskretne niż w typie 1. Choroba rozwija się tu niepostrzeżenie przez dłuższy czas, a metabolizm ulega zaburzeniu powoli. Ponieważ często nie powoduje żadnych objawów, cukrzyca typu 2 jest często wykrywana przypadkowo. Na przykład, gdy osoba dotknięta chorobą jest leczona w szpitalu z powodu innej choroby. Szacuje się, że tylko u około 30 do 50 procent nieleczonych chorych na cukrzycę typu 2, występują typowe objawy cukrzycy. Często do momentu rozpoznania choroby, zdąży ona dokonać spustoszenia w organizmie.

przedłużenie recepty na leki
Chorujesz na cukrzycę i skończyły Ci się leki? Tutaj zamówisz e receptę online: https://receptaulekarza.pl/p/e-recepta-na-przedluzenie-lekow-ze-zdalna-konsultacja-lekarska/

Co to jest cukrzyca typu 1?

Cukrzyca typu 1 jest drugą co do częstości występowania postacią cukrzycy. Jest to choroba autoimmunologiczna. Własny system odpornościowy organizmu niszczy komórki trzustkowe, które produkują hormon insuliny. Komórki te określa się mianem wysepek trzustkowych, lub wysepek Langerhansa (od nazwiska anatoma Paula Langerhansa, który je odkrył w XIX wieku).Degradacja komórek prowadzi do niedoboru insuliny w organizmie i w efekcie podwyższonego poziomu cukru we krwi, którego metabolizm (przyswajanie) zostaje tym samym zaburzone.

W celu leczenia podwyższonego poziomu cukru we krwi (hiperglikemia), osoby dotknięte tą chorobą zazwyczaj muszą wstrzykiwać insulinę do końca życia. Cukrzyca typu 1 często pojawia się w okresie dojrzewania lub w młodym wieku.

Cukrzyca typu 1 rozwija się znacznie szybciej niż cukrzyca typu 2; często nawet na przestrzeni kilku tygodni. Z tego powodu prawie zawsze daje o sobie znać typowymi objawami. Przede wszystkim często występuje zwiększone pragnienie, zwiększa się częstotliwość oddawania oczu, ponadto chorego trapi zmęczenie i zwiększona podatność na różnego rodzaju infekcje. Wahania metaboliczne mogą spowodować nawet konieczność hospitalizacji.

Wyłącznie w cukrzycy typu 1 w oddechu chorego może być także wyczuwalny zapach acetonu, przypominający zapach przejrzałych owoców. Jeśli do komórek nie dociera wystarczająca ilość cukru, organizm trawi komórki tłuszczowe. W ten sposób powstaje m.in. aceton. Jest to objaw ciężkiego niedoboru insuliny, który może prowadzić do kwasicy ketonowej, a w najgorszym przypadku do śpiączki cukrzycowej.

Sposoby diagnozowania cukrzycy

Lekarz stawia diagnozę „cukrzyca”, jeśli jedna z kilku wartości progowych zostanie przekroczona, a powtórny pomiar potwierdzi wynik. Wartościami progowymi są: 1) poziom glukozy we krwi, 2) glukoza we krwi na czczo, 3) stężenie glukozy we krwi dwie godziny po doustnym teście tolerancji glukozy. Dodatkowe testy pozwalają ustalić typ cukrzycy. Cukrzycę typu 1 można zdiagnozować za pomocą pomiaru autoprzeciwciał.

Rozpoznanie cukrzycy zawsze oznacza zmianę w życiu osoby nią dotkniętej. Chorzy na cukrzycę typu 1 będą musieli odtąd wstrzykiwać sobie insulinę, chorzy na cukrzycę typu 2 będą musieli przynajmniej zmienić styl życia na nowy, z większą ilością ruchu i zdrową dietą. W każdym razie, diagnoza jest również szansą. Ponieważ przy odpowiednim podejściu wielu pacjentów może poprawić swój metabolizm, często znacznie złagodzić objawy, a tym samym zyskać lepszą jakość życia.

Mechanizm leczenia cukrzycy

Leczenie cukrzycy ma na celu obniżenie podwyższonego poziomu cukru we krwi oraz zapobieganie szkodliwemu wpływowi cukrzycy na naczynia krwionośne, układ nerwowy i narządy wewnętrzne. Z jednej strony należy to osiągnąć za pomocą środków poza-farmakologicznych, takich jak właściwa dieta i odpowiednia ilość ruchu. Czynniki te mogą uregulować poziom cukru we krwi. Regularne mierzenie poziomu cukru we krwi pozwala na bieżąco kontrolować przebieg choroby.

Z drugiej strony, leczenie cukrzycy często wymaga stosowania dodatkowych leków przeciwcukrzycowych (antydiabetyków). Istnieją preparaty doustne (tabletki obniżające poziom cukru we krwi) oraz insulina, która musi być podawana w zastrzykach. Rodzaj stosowanych leków przeciwcukrzycowych zależy od typu cukrzycy i stopnia zaawansowania choroby.

Edukacja w zakresie cukrzycy i dzienniczek diabetyka

W przypadku rozpoznania cukrzycy, pacjenci powinni uczestniczyć w edukacji diabetologicznej. To właśnie tam dowiadują się wszystkiego o swojej chorobie, możliwych objawach i konsekwencjach oraz możliwościach leczenia. Ponadto diabetycy dowiadują się, co może być przyczyną nagłych powikłań (np. hipoglikemii) i jak należy postępować w takich przypadkach.

Po zdiagnozowaniu cukrzycy należy regularnie mierzyć poziom glukozy we krwi. Dobrze jest też założyć i systematycznie prowadzić dziennik, w którym odnotowywane są odczyty poziomu cukru we krwi. Można również wprowadzić inne ważne parametry, takie jak stosowanie i dawkowanie tabletek na cukier lub insuliny, czy też odczyty ciśnienia krwi. Dzienniczek taki stanowi też ważne źródło wiedzy o indywidualnym przebiegu choroby dla prowadzącego nas lekarza. Prowadzenie takiego dziennika jest szczególnie wskazane dla chorych na cukrzycę typu 1, którzy cierpią z powodu silnych wahań wartości cukru we krwi.

e recepta transgraniczna zamów online
Potrzebujesz recepty w innym kraju niż Polska?

Dieta jako nieodłączny element leczenia cukrzycy

Odżywianie zawsze odgrywa rolę w cukrzycy. Zdrowa dieta w starszym wieku może zmniejszyć ryzyko zachorowania na cukrzycę lub przynajmniej opóźnić wystąpienie tej choroby. Ogólnie rzecz biorąc, dieta bogata w białko i uboga w węglowodany może być korzystna dla zdrowia w cukrzycy typu 2. Dieta wysokobiałkowa i niskowęglowodanowa w cukrzycy obniża poziom cukru we krwi, a także ciśnienie krwi. Zrównoważona dieta zmniejsza masę ciała i zapobiega przyrostowi masy ciała. Dieta dostosowana do cukrzycy może zapobiec lub przynajmniej opóźnić wystąpienie poważnych chorób wtórnych.

Leczenie cukrzycy typu 1

W leczeniu cukrzycy typu 1 najważniejszy jest jeden lek: insulina. Jeśli w organizmie jest mało insuliny lub nie ma jej wcale, jak to ma miejsce w przypadku cukrzycy typu 1, musi być ona dostarczana z zewnątrz. Insulina jest hormonem, który zapewnia transport glukozy z krwi do komórek ciała. Chorzy na cukrzycę typu 1 potrzebują insuliny od samego początku.

Stosuje się insuliny krótko działające i insuliny długo działające. Te pierwsze obniżają poziom cukru we krwi bardzo szybko, ale działają tylko przez maksymalnie cztery do ośmiu godzin, w zależności od rodzaju. Insuliny te są często stosowane przed lub po posiłkach w celu obniżenia poziomu cukru we krwi. Insuliny długo działające, tzw. insuliny bazowe, działają przez całą dobę lub nawet dłużej i w tym czasie dostają się do krwiobiegu w niewielkich ilościach. W ten sposób utrzymują one stabilny poziom cukru we krwi przez dłuższy okres czasu. Insuliny długo działające są odpowiednie do stosowania w nocy.

Insuliny są również kategoryzowane przez pryzmat ich struktury. Analogi insuliny to chemicznie produkowane (syntetyczne) substancje czynne, które są podobne w budowie do insuliny, ale stanowią sztuczną modyfikację tego hormonu. Insulina ludzka jest również produkowana syntetycznie, ale jej struktura odpowiada naturalnie produkowanej insulinie u ludzi.

Leczenie cukrzycy typu 2

W przeciwieństwie do cukrzycy typu 1 cukrzyca typu 2 nie musi być koniecznie leczona insuliną. Wyróżnia się tu dwa etapy leczenia. W etapie pierwszym, określanym terapią podstawową, lekarz ustala z chorym na cukrzycę typu 2 cele terapeutyczne dotyczące wagi, wartości lipidów we krwi oraz ciśnienia krwi. Ponadto określa on docelowy poziom dla długoterminowej wartości cukru we krwi, wartości HbA1c, jak również dla wartości glukozy we krwi. Aby osiągnąć te cele, pacjent musi zostać przeszkolony i ukierunkowany na prawidłową dietę, zwiększanie aktywności fizycznej i ewentualne odstawianie tytoniu.

W etapie drugim, wdrażanym w przypadku niepowodzenia etapu pierwszego, stosuje się środki farmakologiczne. Pierwszym wyborem jest na ogół metformina, która hamuje tworzenie się nowej glukozy w wątrobie i w ten sposób obniża poziom cukru we krwi. W przypadku nietolerancji lub innych stanów, które przemawiają przeciwko przyjmowaniu tej substancji czynnej, dostępne są również inne opcje.

Cukrzyca w ciąży (typ 4). Najważniejsze objawy

Cukrzyca ciążowa jest uważana za najczęstszą chorobę towarzyszącą ciąży. Występuje u około czterech na dziesięć kobiet w ciąży. Może prowadzić do poważnych powikłań u matki i dziecka. Cukrzyca ciążowa jest formą cukrzycy, która po raz pierwszy zostaje zdiagnozowana podczas ciąży. Jest ona czasami nazywana cukrzycą typu 4. Jeśli cukrzyca istnieje już przed ciążą, nie jest ona nazywana cukrzycą ciążową.

W większości przypadków cukrzyca ciążowa przebiega bezobjawowo. Typowe objawy cukrzycy, takie jak silne pragnienie, częste oddawanie moczu, zmęczenie i osłabienie, są często bardzo łagodne i różnie interpretowane w związku z ciążą. Jednak niektóre objawy mogą wskazywać na tzw. cukrzycę ciążową.

Najważniejszym z nich jest zakażenia dróg moczowych lub zakażenia pochwy. Wydalany z organizmu nadmiernie cukier, zawarty w moczu, stwarza bowiem dobre warunki do namnażania się bakterii i grzybów. Kolejnym objawem jest zwiększona ilość płynu owodniowego. Ginekolog może wykryć to zaburzenie w badaniu USG. Symptomem jest też nadmierny przyrost wagi i rozmiarów nienarodzonego dziecka. Ta tzw. makrosomia spowodowana jest patologicznie podwyższonym poziomem cukru we krwi przyszłej matki. Także wysokie ciśnienie krwi (nadciśnienie tętnicze) towarzyszy często cukrzycy ciążowej.

Przejście pomiędzy lekko podwyższonym poziomem cukru we krwi a cukrzycą ciążową jest płynne. Nie ma zdefiniowanej wartości progowej, która wyznaczałaby granicę. Dzieje się tak dlatego, że ciąża zmienia metabolizm tak, że cukier jest wchłaniany z krwi do komórek ciała wolniej po posiłku niż u kobiet nie będących w ciąży. Lekko podwyższony poziom cukru we krwi w wielu przypadkach nie jest więc niczym niezwykłym u kobiet w ciąży.


Szybka e recepta online: wypełnij formularz, zapłać, otrzymaj kod e recepty


Przyczyny i czynniki ryzyka cukrzycy w ciąży

Dokładne przyczyny i mechanizmy, które prowadzą do cukrzycy ciążowej nie są jeszcze znane. Eksperci przypuszczają jednak, że są one w dużej mierze podobne do tych, które występują w cukrzycy typu 2. Kobiety dotknięte tą chorobą już w czasie ciąży mają chronicznie obniżoną wrażliwość na insulinę. Oznacza to, że komórki organizmu reagują słabiej niż zwykle na ten hormon, obniżający poziom cukru we krwi. Od 20-tego tygodnia ciąży komórki stają się ogólnie mniej wrażliwe na insulinę (fizjologiczna insulinooporność), co wynika z towarzyszących ciąży zmian hormonalnych.

Szczególnie w drugiej połowie ciąży organizm kobiety produkuje większe ilości hormonów: estrogenów, progesteronu, kortyzolu, laktogenu łożyskowego i prolaktyny. Hormony te dostarczają dodatkowych ilości energii dla optymalnego rozwoju dziecka. Równocześnie jednak zmniejsza się działanie hormonu obniżającego poziom cukru we krwi – insuliny. Podobnie jak w przypadku cukrzycy typu 2, dochodzi do rozwoju insulinooporności. Zazwyczaj kobiety w ciąży wytwarzają jednak wystarczającą ilość insuliny, aby przeciwdziałać wysokiemu poziomowi cukru we krwi. Jednak u kobiet z cukrzycą ciążową produkcja insuliny nie jest wystarczająca, aby sprostać dodatkowemu zapotrzebowaniu.

Diagnostyka i leczenie cukrzycy ciążowej

W ramach opieki prenatalnej, ginekolog zazwyczaj pyta przyszłą matkę o wszelkie dolegliwości i nieprawidłowości. Objawy takie jak silne pragnienie, zmęczenie, zawroty głowy lub powtarzające się infekcje dróg moczowych mogą wskazywać na cukrzycę ciążową, ale mogą też mieć inne przyczyny. Badanie fizykalne (z pomiarem ciśnienia krwi, określeniem wagi itp.) może pomóc w wyjaśnieniu tych dolegliwości.

Większość kobiet z cukrzycą ciążową może unormować poziom cukru we krwi poprzez zmianę diety. Przydatna jest również aktywność fizyczna. Jeśli oba te środki razem nie działają wystarczająco dobrze, konieczne są zastrzyki z insuliny. Tymczasem w grę nie wchodzą na razie doustne leki przeciwcukrzycowe, które obniżają poziom cukru we krwi. Nie zostały one jeszcze zatwierdzone do stosowania u kobiet w ciąży. Nie ma bowiem pewności co do ich neutralnego wpływu na płód i dziecko. W niektórych krajach, tabletki zawierające lek obniżający poziom cukru we krwi, tj. metforminę, mogą być również podawane kobietom w ciąży, jeśli podwyższony poziom cukru we krwi nie może być wystarczająco obniżony za pomocą zastrzyków z insuliny.

Co robić z cukrzycą u dzieci?

Większość dzieci chorych na cukrzycę cierpi na cukrzycę typu 1. W międzyczasie jednak coraz więcej dzieci choruje na cukrzycę typu 2. W przeszłości typ 2 dotyczył głównie osób starszych. Jednak współczesny, zachodni styl życia sprawił, że coraz więcej dzieci i nastolatków eksponowanych jest ustawicznie na kluczowe czynniki ryzyka tej choroby. Chodzi tutaj o otyłość, brak ruchu i niezdrową dietę, zwłaszcza fastfoody. Dlatego też cukrzyca typu 2 występuje obecnie coraz częściej również u młodych ludzi.


O cukrzycy i cukrze we krwi można przeczytać także w innych artykułach na naszym blogu: