Ból gardła, przyczyny, objawy i leczenie

Opublikowano Autor: Redakcja
Ból gardła jakie są przyczyny

Ból gardła to dolegliwość, która bardzo często towarzyszy przeziębieniu oraz różnym chorobom górnych dróg oddechowych. Objawia się przede wszystkim trudnościami podczas przełykania, specyficznym drapaniem w gardle, często również chrypą. Tego rodzaju niedogodności najczęściej pojawiają się zimą i jesienią, jednak ból gardła może dotknąć nas tak naprawdę przez cały rok. Jego symptomy mogą być bardzo uciążliwe, a rozpoznanie choroby powodującej ból gardła może być kluczowe w szybkim pokonaniu problemu. W jaki sposób radzić sobie z bólem gardła, jak wystrzegać się chorób i skąd w ogóle pojawia się ta dolegliwość? Na te pytania odpowie niniejszy artykuł.

Potrzebujesz recepty, a Twoja przychodnia jest zamknięta?

Na stronie ReceptaULekarza.pl zamówisz szybką konsultację z opcją wystawienia e recepty. Wszystko online — szybko załatwisz przez komputer czy swój telefon.

Ból gardła przyczyny?

Ból gardła wywoływany jest najczęściej przez wirusy, rzadziej przez bakterie. Mogą być to rinowirusy, koronawirusy, wirusy paragrypy, czy adenowirusy. Ból gardła może być powodowany przeziębieniem, a w przypadku cięższego przebiegu choroby nawet zapaleniem gardła. Przyczyną pojawienia się bólu jest zapalenie błony śluzowej gardła, czy inny rodzaj zakażenia górnych dróg oddechowych. U osób dorosłych aż 90 do 95% przypadków to infekcje wirusowe.

Jeżeli ból gardła jest bardzo uporczywy, zdarza się, że mamy do czynienia już nie ze zwykłym przeziębieniem, a z zapaleniem gardła. Objawy i przebieg tej choroby są znacznie cięższe niż przy przeziębieniu, a ból gardła to zaledwie jeden z objawów choroby.

Ostre ból gardła, czy to przewlekłe? Rodzaje zapalenia gardła

Wyróżniamy dwa typy zapalenia gardła: ostre oraz przewlekłe.

Ostry ból gardła

Z ostrym bólem gardła mamy do czynienia, gdy choroba pojawia się nagle i wyleczona zostaje w przeciągu kilku dni. Najczęściej powoduje on problemy przy przełykaniu. Jest to jeden z objawów toczącej się w organizmie infekcji, przeziębienia, czy nawet zaawansowanego stanu zapalnego. Bardzo często towarzyszą mu i inne objawy takie jak chociażby ból głowy, gorączka, chrypka, czy osłabienie. Infekcja wywołana przez wirusy objawia się między innymi poprzez zaczerwienienie gardła, podrażnienie śluzówki, czy obrzęki. Czasem za ostry ból gardła odpowiadają bakterie paciorkowce, które odpowiedzialne są za wystąpienie anginy.

Przewlekły ból gardła

W przypadku przewlekłego zapalenia jest to stan, który utrzymuje się od co najmniej kilku miesięcy. Wywołany jest on przez czynniki zewnętrzne typu wdychanie dymu papierosowego, kontakt z alergenem – np. kurzem, substancje chemiczne, klimatyzacja, nadużywanie alkoholu. Na stan ten nie ma wpływu kontakt z wirusami. Efektem tego jest uszkodzenie delikatnej błony śluzowej gardła i ból. Innym powodem, który wywołać może przewlekły stan chorobowy i ból, jest nowotwór gardła. Dlatego nie należy bagatelizować stanów tego typu i skonsultować się z lekarzem. Warto dodać, że na ten rodzaj bólu może być również efektem choroby zawodowej np. wśród nauczycieli, czy piosenkarzy. W przypadku przewlekłego bólu gardła możemy wyróżnić aż trzy typy schorzenia: zanikowe, proste oraz przerostkowe. Leczenie rozpoczyna się przede wszystkim od wyeliminowania przyczyny lub przyczyn, które wywołują stan zapalny. Dobrze jest też sięgać po roztwór jodyny do płukania gardła, czy inhalacje nawilżające, ponieważ pobudzają on wydzielanie się śluzu, przez co poprawia się stan śluzówki.

Ból gardła – czy konieczna jest wizyta u lekarza

Zdecydowana większość przypadków bólu gardła to infekcje wirusowe. W tego typu schorzeniach wizyta u lekarza nie jest konieczna, bo wymaga ona leczenia objawowego przy pomocy środków dostępnych bez recepty. Jednak w przypadku chorób wywołanych przez bakterie, sprawa wygląda już zupełnie inaczej. Wówczas konieczne jest zastosowanie antybiotykoterapii. Najczęstsze bakterie wywołujące ból gardła to paciorkowce, które wywołują poważne problemy zdrowotne w postaci ostrego zapalenia migdałków podniebiennych oraz błony śluzowej gardła. Statystycznie jednak patrząc na zakażenia, infekcje wywoływane przez paciorkowce dotykają 10% spośród zachorowań, co oznacza, że 1 na 10 pacjentów zgłaszających się do lekarza choruje na anginę, przy 9 osobach zakażonych przez wirusy. W praktyce oznacza to, że ból gardła można wyleczyć,i jeśli korzysta się ze sprawdzonych, domowych sposobów albo gdy sięga się po preparaty dostępne w aptece. Jeżeli jednak bólowi gardła towarzyszą inne objawy, wówczas ważne jest, by skonsultować swoją dolegliwość z lekarzem rodzinnym, a w niektórych przypadkach także z laryngologiem. A są to:

  • temperatura powyżej 38 stopni Celsjusza utrzymująca się dłużej niż 3 dni pomimo stosowania lekarstwa przeciwgorączkowego
  • nasilony ból gardła trwający ponad 5 dni
  • nieprzyjmowanie odpowiedniej ilości płynów i odwodnienie organizmu
  • trudności z oddychaniem
  • trudności przy przełykaniu
  • obrzęk języka oraz szyi
  • ślinotok
  • wyraźnie odczuwalna sztywność w karku

Jak odróżnić zakażenie wirusowe od bakteryjnego?

Wiele chorych osób zastanawia się często, czy infekcja, jaka je dotknęła, wywołana została przez wirusy, czy może przez bakterie. Tymczasem rozróżnienie tych dwóch typów infekcji wcale nie jest prostą sprawą. Okazuje się bowiem, że zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku występować może bardzo intensywny ból gardła, a objawy towarzyszące przeziębieniu, anginie, czy grypie mogą być do siebie całkiem zbliżone i trwają podobną ilość czasu. Zazwyczaj objawy trwają między pięcioma a ośmioma dniami, a poprawa stanu zdrowia następuje w ciągu około 7 dni od zachorowania.

Częste objawy towarzyszące bólowi gardła i infekcjom związanym z zapaleniem gardła oraz przeziębieniem:

  • Zatkany nos
  • Katar
  • Kaszel
  • Zaczerwienione oczy
  • Gorączka – najczęściej u dzieci, rzadziej u dorosłych

Najczęściej bakteryjnemu zapaleniu gardła, czyli anginie paciorkowcowej towarzyszą objawy takie jak:

  • Silny ból gardła
  • Temperatura powyżej 38 stopni Celsjusza
  • Powiększone węzły chłonne szyi
  • Ropny nalot na migdałkach

Dlaczego ból gardła pojawia się najczęściej zimą?

Ze względu na to, iż zimą panuje dość kapryśna i trudna dla naszego organizmu aura, jesteśmy bardziej narażeni na zachorowania. Znajdujące się wokół patogeny próbują wówczas przedostać się do ludzkiego organizmu, a naturalnym środowiskiem, które będą atakować w pierwszej kolejności, jest gardło oraz nos. To właśnie znajdująca się w nosie i gardle błona śluzowa stanowi naturalną barierę dla patogenów, które próbuje zwalczać. Ze względu na niską temperaturę naczynia krwionośne kurczą się, a zdecydowanie słabsze krążenie krwi powoduje, że produkcja śluzu jest mniejsza. Właśnie z tego powodu wirusy mają ułatwiony dostęp do organizmu i mogą szybciej i skuteczniej zainfekować gardło.

Rodzaje schorzeń objawiających się bólem gardła

Istnieje bardzo wiele schorzeń, których objawami może być ból gardła. Do najczęstszych należą:

  • angina
  • zapalenie gardła
  • zapalenie krtani

Obok nich przyczyną mogą być również:

  • mononukleoza zakaźna
  • zakażenie wirusem HIV
  • grypa
  • błonica
  • podostre zapalenie tarczycy
  • rzeżączka

Oprócz patogenów ból gardła mogą także wywołać szkodliwe czynniki. Należą do nich między innymi dym papierosowy, zanieczyszczone powietrze, czy suche powietrze. Poprzez kontakt z nimi błona śluzowa staje się podrażniona, co może wywoływać ból gardła, a także inne dolegliwości np. kaszel, czy drapanie w gardle.

Ból gardła z zaburzeniami połykania

Dysfagia, czyli zaburzenia połykania to stan, który czasem towarzyszy bólowi gardła. Powodem tego stanu jest najprawdopodobniej towarzyszące infekcji zapalenie przełyku, problemy z żołądkiem lub też zapalenie błony śluzowej gardła, choć powodów może być znacznie więcej. Sam proces przełykania jest złożoną czynnością, która angażuje wiele struktur fizycznych. Stąd powody problemów z przełykaniem mogą być naprawdę bardzo różne. A co równie ważne, mogą dotknąć praktycznie każdego bez wyjątku.

Ból gardła spowodowany mononukleozą zakaźną

Jedną z infekcji wirusowych, która dotyka zarówno dorosłych, jak i dzieci może być mononukleoza zakaźna. Do zakażenia dochodzi poprzez kontakt zdrowej osoby ze śliną osoby zakażonej. Właśnie z tego powodu bardzo często mononukleozę nazywa się chorobą pocałunków. Czas wylęgania się choroby jest bardzo długi i może trwać nawet 30 do 60 dni. Po przebyciu mononukleozy pacjent może zarażać jeszcze przez długi czas, bo nawet przez pół roku, a w skrajnych przypadkach jeszcze dłużej! Choroba ta ma podobny przebieg do grypy i anginy, zwłaszcza na swoim początkowym etapie, a jednym z jego objawów jest wystąpienie silnego bólu gardła wraz z wysoką gorączką. Zaobserwować można jednak powiększenie się wątroby, węzłów chłonnych i śledziony, a czasem również pojawia się wysypka oraz zmiany skórne.

Jak zapobiec bólowi gardła?

Najskuteczniejszym sposobem, by zapobiec bólowi gardła wynikającemu z przeziębienia, jest przestrzeganie zasad higieny oraz wzmacnianie swojego układu odpornościowego. Właśnie ta druga kwestia ma niezwykle duże znaczenie dla zdrowia, bo dobra odporność skutecznie przeciwdziała rozwijaniu się chorób. W jaki sposób możemy więc zatroszczyć się o naszą odporność? Przede wszystkim stawiając na ruch i regularny wysiłek fizyczny, najlepiej na świeżym powietrzu. Dodatkowo istotny jest zdrowy sen i zapewnienie organizmowi jego odpowiedniej ilości. Nie zapominajmy też o tym, aby zdrowo się odżywiać oraz zadbać o komfort w swoim otoczeniu. Dlatego zwróćcie uwagę na poziom nawilżenia pomieszczenia i regularnie wietrzcie pokój! Innym istotnym elementem higieny jest dbałość o czystość rąk. Pamiętajcie, by koniecznie myć je przed posiłkiem, a także każdorazowo po powrocie do domu. Koniecznie dopasujcie też swój strój do warunków panujących na dworze. Jeśli jest zimno, zakładajcie czapkę i szalik, aby nie dopuścić do przeziębienia.

Ból gardła – jak go leczyć i jak dbać o gardło?

Ból gardła wywołany przez wirusy zazwyczaj ustępuje wraz z samą chorobą po około 5-7 dniach. Aby jednak zmniejszyć doraźnie ból, który występuje w tym czasie, warto sięgnąć po sprawdzone środki łagodzące ból. Mogą być to między innymi tabletki do ssania, aerozole przeciwzapalne, aerozole przeciwbólowe etc. Przy tego typu zakażeniach nie stosuje się antybiotyków. Warto jednak skupić się na leczeniu objawowym. Obejmuje ono:

  • odpowiednią ilość odpoczynku
  • picie dużej ilości płynów
  • zastosowanie środków przeciwbólowych, preparatów złożonych do płukania gardła, leków obkurczających błonę śluzową, leków przeciwgorączkowych oraz leków o działaniu miejscowym na błonę śluzową gardła – preparaty z lidokainą, benzydaminą lub salicylanem choliny. Działają one znieczulająco

Istnieje też szereg domowych sposobów, które mogą w znaczny sposób poprawić samopoczucie oraz komfort chorej osoby. Do najskuteczniejszych metod należą między innymi płukanki z solą lub sodą, ciepłe okłady na gardło, herbata z cytryną oraz miodem. Jeśli ból gardła jest naprawdę bardzo intensywny, sięgnij po napary z ziół, by złagodzić dolegliwość. Dobrze działają napary z rumianku oraz szałwii, a także wspomniany już roztwór soli do płukania. Jak go przygotować? Jest to bardzo proste. Bierzemy szklankę ciepłej wody, do której dodajemy łyżeczkę soli. Sól należy wymieszać aż do całkowitego rozpuszczenia. Tak przygotowany roztwór od razu powinien zostać wykorzystany do płukania gardła.

Jednocześnie należy podkreślić, że przy zapaleniu gardła, anginie, czy każdej innej chorobie tego typu, powinno się pamiętać o odpowiednim nawadnianiu i nawilżaniu gardła. Pomoże to w szybszym zwalczeniu choroby oraz złagodzi doraźnie nieprzyjemne dolegliwości. Bardzo dobrze sprawdzają się ciepłe napoje, np. herbata, czy bulion, jak i zimne – np. lody, czy chłodne napoje.

Leczenie bólu gardła u dzieci

Jeśli ból gardła pojawił się u dziecka, niezbędna będzie wizyta u lekarza. Nawet jeśli wraz z bólem gardła nie wystąpiły inne objawy chorobowe typu gorączka, czy zmiany na migdałkach, bezwzględnie należy udać się do lekarza. W przypadku dorosłych osób wizyta ta powinna odbyć się, jeśli chorego niepokoją jakieś symptomy.

Leczenie infekcji wirusowych to w przypadku dzieci, jak i dorosłych przede wszystkim leczenie objawowe. Oznacza to, że pacjent przyjmuje leki przeciwgorączkowe oraz przeciwbólowe i przeciwzapalne. Konieczny jest również wypoczynek oraz nawadnianie. U dzieci leczenie przebiega podobnie jak u dorosłych, a w przypadku silnego bólu gardła można podawać preparaty odpowiednie do wieku chorego na miejscowe złagodzenie bólu.

Leczenie zakażeń bakteryjnych

Zakażenia bakteryjne wymagają, by choremu podać antybiotyk. Szczególnie duże znaczenie ma to, jeśli mamy do czynienia z zakażeniami paciorkowcem, które powodują ryzyko wystąpienia powikłań. A może być ich całe mnóstwo od powstania ropni, poprzez rozszerzenie zakażenia na inne narządy, na poważnych powikłaniach immunologicznych kończąc. Dlatego też leczenie odbywa się pod ścisłą kontrolą lekarza. Sam antybiotyk zaś należy zażyć do ostatniej tabletki, nawet jeśli pacjent poczuje się zdecydowanie lepiej. Pod żadnym pozorem nie należy przerywać zatem antybiotykoterapii, by do końca wyeliminować działanie bakterii oraz nie doprowadzić do uodpornienia się bakterii na zażywany antybiotyk.


Jeśli interesuje Cię ten temat, to możesz dowiedzieć się więcej z pozostałych artykułów tej serii: