Choroba Parkinsona, jakie są pierwsze objawy choroby i jak ją rozpoznać?

Opublikowano Autor: Redakcja
Choroba Parkinsona jak leczyć

Jaka to choroba Parkinsona?

Choroba Parkinsona jest przewlekłą, powoli postępującą chorobą o nieprzejrzystym początku i przerywanej progresji. Objawy początkowo dotyczą na ogół tylko jednej strony ciała (prawej lub lewej). Dopiero później stają się obustronne, ale zawsze pozostają asymetryczne (bardziej wyraźne po jednej stronie niż po drugiej).

Choroba charakteryzuje się połączeniem trzech objawów zespołu parkinsonowskiego: drżenia, akinezji (spowolnienia ruchów) i sztywności. Ale te trzy objawy nie muszą występować jednocześnie. Każdy z nich może mieć różną intensywność, jeden lub drugi może dominować.

Potrzebujesz recepty, a Twoja przychodnia jest zamknięta?

Na stronie ReceptaULekarza.pl zamówisz szybką konsultację z opcją wystawienia e recepty. Wszystko online — szybko załatwisz przez komputer czy swój telefon.

Jakie są pierwsze objawy choroby Parkinsona? Objawy i znaki ostrzegawcze

Pierwszym kryterium rozpoznania choroby Parkinsona jest obecność co najmniej dwóch z trzech głównych objawów choroby. Są nimi spowolnienie inicjacji ruchu (tzw. akinezja), specyficzna sztywność mięśni oraz tzw. drżenie spoczynkowe. W chorobie Parkinsona mogą pojawić się inne objawy: zmęczenie, apatia, zaburzenia ruchowe itp. Charakterystyczne dla tej choroby jest to, że objawy występują głównie po jednej stronie ciała. Mówimy wówczas o tzw. objawach asymetrycznych.

Przed wystąpieniem typowych objawów u chorego odnotowuje się zwiastujące Parkinsona znaki ostrzegawcze. W wyniku zainicjowanego już procesu chorobowego, ponad połowa tzw. neuronów dopaminergicznych ulega zanikowi. Zanim zostanie postawiona diagnoza, mogą wystąpić kolejne objawy ostrzegawcze. Identyfikacja tych objawów opiera się na retrospektywnych obserwacjach osób dotkniętych chorobą lub ich krewnych.

Najczęściej obserwowane objawy są dyskretne; np. zmęczenie i trudności z koncentracją lub obniżona wydajność w codziennych zadaniach. Depresja jest również częstym objawem (ok. 50% pacjentów). Interesującym znakiem ostrzegawczym jest mikrografia (czyli zmiana stylu pisma na drobniejsze), która często pojawia się przed innymi objawami choroby Parkinsona. Jednakże, rzadko jest to zauważane przez osoby dotknięte chorobą lub przez ich bliskich.

Objawy Parkinsona: Co to jest akinezja?

Akinezja lub spowolnienie w inicjacji i koordynacji ruchów. Przeszkadza we wszystkich czynnościach życia codziennego. Chodzenie jest spowolnione, odbywa się małymi krokami, ramiona nie kołyszą się już naturalnie. Osoba ma trudności ze wstawaniem z krzesła lub przewracaniem się w łóżku. Powieki mrugają rzadziej. Twarz jest nieruchoma, mimika zminimalizowana. Głos jest monotonny i osłabiony. Chory ma trudności z wykonywaniem drobnych ruchów, takich jak zapinanie guzików w ubraniu, wkładanie klucza do zamka, krojenie chleba, czy odkręcanie słoika. Pisanie jest wolniejsze, a litery stają się są bardziej zwarte i mniejsze.

Objawy Parkinsona: Czym jest sztywność ruchów i hipertonia?

Jest to nadmierne napięcie mięśni. Powoduje wrażenie sztywności, które może być bolesne. Może dotyczyć każdego mięśnia w organizmie. Najczęściej jednak występuje wzdłuż kręgosłupa, powodując pochylenie postawy do przodu.

Objawy Parkinsona: Czym jest drżenie spoczynkowe?

Występuje, gdy mięśnie są całkowicie rozluźnione. Objaw ten znika wraz z ruchem chorego. Drżenie jest powolne i dotyczy głównie ramion lub rąk. Może również dotyczyć warg i podbródka. Drżenie to może utrzymywać się przez dłuższy czas z przerwami (pojawia się lub znika w zależności od chwili). Nie jest to objaw powszechny: 30% osób nie ma tego objawu.

Po czym jeszcze można rozpoznać chorobę? Dodatkowe objawy choroby Parkinsona.

Inne objawy choroby Parkinsona to zmniejszenie zdolności mnemotechnicznych, problemy z koncentracją, spowolnienie procesów myślowych, zaburzenia snu, utrata motywacji, a nawet stan depresji. Objawy, które pojawiają się już w trakcie trwania choroby to na ogół szybkie męczenie się i senność, redukcja zmysłu węchu, zaparcia, utrata wagi, problemy z połykaniem.

Choroba Parkinsona diagnostyka

Diagnozę stawia się wyłącznie na podstawie objawów i badania klinicznego. Przed rozpoczęciem leczenia wskazana jest opinia specjalisty neurologa.

W niektórych przypadkach mogą zostać przeprowadzone dodatkowe badania, takie jak laboratoryjne badania krwi lub badania obrazowe mózgu (skanowanie mózgu lub MRI), w celu wyeliminowania innych przyczyn, jak zatrucie metalami (mangan itp.), czy inne choroby neurologiczne.

Rozpoznanie choroby Parkinsona potwierdza się dopiero po kilku miesiącach jej ewolucji. Diagnoza nigdy nie jest oczywista i wymaga specjalistycznej wiedzy. Celem diagnostyki jest wykluczenie innych możliwych wyjaśnień obserwowanych objawów. Jednak późne rozpoznanie i ewentualne opóźnienie w rozpoczęciu leczenia nie zmienia późniejszego przebiegu choroby.

Diagnoza opiera się na badaniu objawów pacjenta i uwzględnieniu jego stanu ogólnego. Nie istnieje badanie krwi, które pozwoliłyby na postawienie definitywnej diagnozy. Badania obrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny mózgu) mogą być wykonywane w indywidualnych przypadkach, ale generalnie nie są konieczne do postawienia diagnozy choroby Parkinsona.

Ponieważ wszyscy jesteśmy różni, diagnoza w różny sposób wpływa na pacjenta, ale także na osoby z jego otoczenia. Często pomocna jest rozmowa z profesjonalistami (psychologiem, itp.) i/lub innymi osobami, które znają chorobę z autopsji.

przedłużenie recepty na leki
Recepta online na kontynuację leczenia: zamów szybko i łatwo przez internet!

Przebieg choroby Parkinsona i rokowania

Po zdiagnozowaniu choroby Parkinsona rozpoczyna się leczenie. Leczenie to jest bardzo skuteczne już na początku. Poprawa funkcjonowania utrzymuje się często przez kilka lat. Okres ten znany jest jako „okres miodowego miesiąca”. Różni się on w zależności od pacjenta: średnio od 5 do 7 lat, może trwać nawet do 10 lat. Pod koniec tego okresu stopniowo pojawiają się problemy z kontrolą mięśni (zwane powikłaniami motorycznymi). Intensyfikują się drżenia, z silniejszą mocą ujawnia się spowolnienie ruchów (lub akinezja) i sztywność (lub hipertonia). Występują dyskinezy (szybkie, niespokojne ruchy mimowolne).

Dyskomfort zmienia się w ciągu dnia, w sposób nieprzewidywalny. Te same ruchy w pewnych momentach wykonywane są z wielką trudnością, a w innych są bardzo łatwe: jest to tak zwany efekt „On-Off”.

Efekt „on-off”

W fazie „Off” osoba wykazuje objawy akinezji (silne blokowanie, niestabilność postawy, poważne trudności w chodzeniu, wysokie ryzyko upadku). W fazach „On” chory ponownie staje się mobilny i czujny. Jednakże, nawet wówczas u pacjenta widać nieprawidłowe ruchy (zwane dyskinezami). Kontrolowanie efektu „On-Off” wymaga adekwatnego dostosowania leczenia przez lekarza.

Jakie powikłania podczas choroby Parkinsona?

Możliwe są również inne powikłania, takie jak powolne odkształcanie się postawy, zaburzenia równowagi z upadkami, dezorientacja umysłowa i halucynacje, głównie wzrokowe, zaburzenia psychotyczne lub kompulsywne związane z leczeniem dopaminergicznym, depresja, bezsenność.

Ponadto obserwuje się zaburzenia trawienia (mdłości, zaparcia), niskie ciśnienie ortostatyczne, zwane też hipotensją lub hipotonią ortostatyczną (zaniżone ciśnienie spowodowane zmianą pozycji ciała), zaburzenia seksualne, bóle mięśniowe i neurologiczne.

Jak długo można żyć z choroba Parkinsona? Fazy ewolucji choroby Parkinsona

Choroba Parkinsona jest chorobą przewlekłą, która rozwija się w różny sposób u poszczególnych pacjentów. Generalnie wyróżnia się cztery główne fazy rozwoju choroby. Choroba ta jest jednak indywidualna pod względem objawów, jakie daje i jej rozwoju.

Choroba Parkinsona: pierwsze objawy

Niektórym osobom może zająć dużo czasu zanim zdecydują się na konsultację z lekarzem. Czasami objawy nie są wystarczająco silne lub charakterystyczne dla choroby Parkinsona i lekarze nie są w stanie postawić jednoznacznej diagnozy lub rozważają inne rozpoznanie. Ponadto, gdy dowiadujemy się, że cierpimy na przewlekłą, postępującą chorobę, nasze życie staje pod znakiem zapytania. Do tego dochodzą trudności z informowaniem otoczenia. Uświadomienie sobie konieczności lepszego dbania o siebie i podjęcia leczenia oznacza zaakceptowanie faktu, że jest się chorym, co może trwać dłużej lub krócej w zależności od reakcji organizmu.

Choroba Parkinsona: Faza równowagi terapeutycznej

Druga faza choroby jest powszechnie określana jako „faza miodowego miesiąca”. Jest to błędne określenie i jest ono powszechnie potępiane przez pacjentów, ponieważ trywializuje wpływ i reperkusje, jakie choroba może mieć na tych, którzy na nią cierpią. Prawdą jest, że pacjenci często czują się lepiej dzięki skuteczności leczenia dopaminergicznego tj. za pomocą substancji czynnej poprawiającej przewodnictwo neuroprzekaźnika dopaminy w ośrodkowym układzie nerwowym. Jednak objawy pozostają, choroba postępuje, a pacjent jest zmuszony do przyjmowania leków kilka razy dziennie o określonych porach i do reorganizacji swojego życia (rodzinnego, zawodowego itp.) zgodnie z chorobą.

Choroba Parkinsona: Faza trzecia. Powikłania motoryczne

Przychodzi czas, kiedy leczenie lekami dopaminergicznymi prowadzi do powikłań ruchowych, które są odmienne od objawów specyficznie parkinsonowskich. Jest to tak zwana faza „on”, w której objawy są dobrze kontrolowane i osoba czuje się całkiem dobrze, oraz faza „off”, w której leczenie nie przynosi już wystarczających efektów i objawy pojawiają się ponownie w sposób bardzo upośledzający. Na tym etapie czasami obserwuje się również dyskinezy.

Powikłania te mogą być ograniczone przez bardzo precyzyjne dostosowanie dawek i czasu dawkowania, ale nie można ich całkowicie uniknąć. Konieczne staje się prowadzenie dzienniczka monitorowania w celu dokładnego informowania neurologa o działaniu leczenia wprowadzonego na wniosek neurologa. Chodzi o tzw. leczenie drugiego rzutu (głęboka stymulacja mózgu, pompa apomorfiny i duodopy do wlewów ciągłych).

Choroba Parkinsona: Zaawansowana faza choroby

Objawy osiowe (upadki, utrata równowagi, problemy z połykaniem itp.) stają się bardzo dokuczliwe. Nasilają się również zaburzenia wegetatywne. Zachowanie chorego może ulec zmianie na skutek uciążliwych trudności intelektualnych (poznawczych). Na tym etapie konieczne jest wdrożenie wszystkich strategii dostosowania do wymogów choroby całego trybu życia codziennego pacjenta, jego mieszkania, itp., co wymagania zmobilizowania krewnych oraz niekiedy pomocy personelu medycznego.

Terapia farmakologiczna przeciw Parkinsonowi

Przepisane leki mają na celu zmniejszenie objawów choroby, ale nie zatrzymują jej postępu. Odpowiedni czas rozpoczęcia przyjmowania leków zależy od kilku czynników (wiek, styl życia, nasilenie objawów, hobby, itp.) i zostaje ustalony w porozumieniu z lekarzem. Znalezienie idealnego leczenia może zająć trochę czasu i zaleca się, aby wszelkie nowe objawy, które pojawiają się podczas leczenia, były zgłaszane lekarzowi w celu dostosowania.

Lewodopa, lub L-dopa

Ponieważ przyczyną choroby Parkinsona jest niedobór dopaminy, leki dostarczają dopaminy, której brakuje. Najsilniej działającą substancją poprawiającą zaburzenia ruchowe jest lewodopa (L-Dopa). Jest to tzw. prekursor dopaminy, który po podaniu jest przekształcany w mózgu w dopaminę. Chociaż działa nadzwyczaj dobrze, jego efekt po kilku latach słabnie.

Inna grupa leków, określana jako agoniści dopaminy, jest często podawana jako leczenie pierwszego rzutu. Agoniści dopaminy (przykładami są bromokryptyna, pergolid, pramipeksol i ropinirol) naśladują działanie dopaminy. Są to leki, które działają na objawy choroby, ale są mniej ukierunkowane i czasami gorzej tolerowane niż L-Dopa.

L-Dopa i agoniści dopaminy są przepisywane w coraz większych dawkach, aż do osiągnięcia zadowalającej skuteczności przy najlepszej tolerancji.

L-Dopę często przepisuje się w połączeniu z karbidopą lub benserazydem w celu wzmocnienia ich działania lub ograniczenia ich działań niepożądanych (nudności, wymioty, zawroty głowy po przebudzeniu). Lewodopa jest szczególnie skuteczna w zmniejszaniu trudności w poruszaniu się, drżenia i sztywności kończyn. Ponieważ skuteczność lewodopy maleje z upływem czasu – często staje się ona znacznie mniej skuteczna po 5 lub 6 latach – lekarze zwykle czekają z przepisaniem jej aż do momentu nasilenia objawów choroby.

Działania niepożądane

Agoniści dopaminy mogą być przepisywani od razu po postawieniu diagnozy, a w zaawansowanej chorobie, leki te mogą być łączone z lewodopą. Obie te grupy leków mają jednak działania niepożądane.

L-Dopa może powodować nudności i wymioty, niskie ciśnienie krwi i zaburzenia psychiczne, takie jak halucynacje i urojenia, zwłaszcza na początku leczenia. Może również powodować senność, co stanowi ryzyko dla kierowców samochodów.

Agoniści dopaminy mogą powodować zaburzenia behawioralne, takie jak patologiczny hazard, hiperseksualność i kompulsywne zakupy. Może również wystąpić ogólny stan nadpobudliwości. Leki te mogą być odpowiedzialne za hiperfagię, czyli objadanie się bez uczucia głodu. Według niektórych badań powyższe symptomy zaobserwowano w 7-13% przypadków poddanych terapii.

Inhibitory monoaminooksydazy B (MAOI B)

Istnieją inne związki chemiczne, zmniejszające proces degradacji dopaminy, która może wtedy dłużej działać na swoje receptory. Leki te działają w celu ochrony zarówno dopaminy produkowanej przez mózg, jak i chronią L-Dopę przed degradacją.

Inhibitory monoaminooksydazy B (MAOI B), takie jak selegilina i rasagilina, mogą być przepisywane od początku choroby. Zmniejszają one rozpad naturalnej dopaminy oraz dopaminy powstającej z lewodopy. Ponadto, zapobiegają powstawaniu wolnych rodników i toksyn neurologicznych, chroniąc w ten sposób zdrowe komórki.

Ten efekt ochronny nie został jednak w pełni udowodniony. Ta klasa leków czasami powoduje działania niepożądane, takie jak drżenie i dezorientacja. Wykazuje wiele interakcji z innymi lekami i naturalnymi produktami zdrowotnymi.

Leki przeciwcholinergiczne

Jest to najstarszy rodzaj leku dostępny dla pacjentów. Leki przeciwcholinergiczne (benzotropina, triheksyfenidyl) pomagają zmniejszyć drżenie u niektórych osób poprzez przywrócenie równowagi pomiędzy dopaminą i acetylocholiną w mózgu. Zwykle przepisuje się je młodszym pacjentom, u których dominującym objawem są drżenia.

Inhibitory O-metylotransferazy katecholowej (COMT)

Przedłużają one działanie leczenia karbidopą-lewodopą poprzez blokowanie enzymu rozkładającego lewodopę. Są przepisywane osobom, które nie reagują na inne terapie. Niektóre z tej grupy leków mogą jednak powodować uszkodzenie wątroby.

Amantadyna w leczeniu choroby Parkinsona

Ten lek przeciwwirusowy, – znany współcześnie z uwagi na możliwe zastosowanie w leczeniu SARS CoV-2 – był pierwotnie opracowany do leczenia grypy. Wykazuje korzystne działanie u osób z chorobą Parkinsona. Ponieważ lek ten tylko nieznacznie zmniejsza objawy, stosuje się go u pacjentów we wczesnym stadium choroby. Mechanizm działania tej substancji w mózgu nie jest jeszcze dobrze poznany. W połączeniu z lewodopą, amantadyna może pomóc w zmniejszeniu problemów motorycznych w późniejszych stadiach choroby.

Inne leki stosowane w leczeniu choroby Parkinsona

Oprócz leków zmniejszających zaburzenia ruchowe, czasami przepisywany jest lek przeciwdepresyjny. Kilka czynników może prowadzić do depresji u pacjenta: życie z przewlekłą chorobą zwyrodnieniową, nawykowe zadania, które stają się stopniowo coraz trudniejsze, fizjologiczne zmiany w mózgu podczas choroby i skutki uboczne niektórych leków.

Chociaż nie ma lekarstwa na chorobę Parkinsona, możliwe jest złagodzenie jej objawów poprzez stosowanie leków, ale także poprzez przestrzeganie pewnych zasad trybu życia. Ogólnie rzecz biorąc, objawy są kontrolowane dość skutecznie, jeśli leczenie jest dobrze dostosowane do przebiegu choroby.

Współcześnie prowadzone są badania nad różnymi innowacyjnymi metodami leczenia, takimi jak przeszczepianie płodowych komórek dopaminergicznych i terapia genowa, ale żadna z nich nie jest obecnie stosowana w praktyce klinicznej i ambulatoryjnej.

Aktywność i relaks w chorobie Parkinsona

Bardzo ważne jest, aby pacjent pozostawał aktywny i ćwiczył. Regularna aktywność fizyczna zwiększa mobilność, równowagę i koordynację ciała oraz pomaga w walce z depresją. Lekarz może zasugerować konkretny program ćwiczeń, ale każda forma umiarkowanie intensywnej aktywności fizycznej (spacery, pływanie, praca w ogrodzie, rower) jest korzystna.

Ponadto, ponieważ osoby z chorobą Parkinsona są bardziej podatne na osteoporozę, zaleca się wykonywanie ćwiczeń obciążających stawy w celu wzmocnienia kośćca (podnoszenie ciężarów, spacery, jogging, skoki w miejscu itp. Z tego też powodu zalecane jest, aby pobierać regularne dawki światła słonecznego, i tym samym przeciwdziałać ewentualnemu deficytowi witaminy D (częsty niedobór w przypadku choroby Parkinsona). Witamina D odgrywa bowiem istotną rolę w zdrowiu kości.

Ćwiczenie technik relaksacyjnych, takich jak joga lub tai chi, lub korzystanie z masażu jest ważne dla zmniejszenia stresu. U osób z chorobą Parkinsona stres dodatkowo zwiększa intensywność drżenia.

Leczenie choroby Parkinsona. Fizjoterapia i terapia mowy

Fizjoterapia, która obejmuje codzienne ćwiczenia fizyczne, gimnastykę, trening chodu, trening równowagi posturalnej itp. jest ważnym uzupełnieniem terapii. Terapia zajęciowa jest wskazana dla rehabilitacji funkcjonalnej i adaptacji do warunków domowych. Terapia mowy jest stosowana w leczeniu dyzartrii, zaburzeń ekspresji językowej spowodowanych trudnościami w artykulacji.

Zapobieganie upadkom

W miarę postępu choroby chodzenie staje się coraz trudniejsze. Dlatego ważne jest, aby zaopatrzyć się w dobre buty – unikać śliskich podeszew – i ćwiczyć długie kroki poprzez wysokie unoszenie nóg. Często zalecany jest trening chodzenia prowadzony przez fizjoterapeutę.

W celu zminimalizowania ryzyka upadku, pokój pacjenta powinien być odpowiednio urządzony. Na przykład, najlepiej jest usunąć dywany, zainstalować uchwyty przy toalecie i wannie oraz poręcze na schodach.

Jaka dieta przy chorobie Parkinsona?

W celu wzmocnienia korzystnego działania podawanych lekarstw, lekarz może zastosować pewne zalecenia dietetyczne. Na przykład, spożywanie większości białka podczas wieczornego posiłku i utrzymywanie stosunku węglowodanów do białka na poziomie 7:1 (7 g węglowodanów na 1 g białka) jest korzystnym działaniem. Dieta wegetariańska w sposób naturalny oferuje taką równowagę węglowodanowo-białkową.

Zaleca się także dietę bogatą w owoce, warzywa i pełne ziarna, które dostarczają naturalnych przeciwutleniaczy chroniących przed uszkodzeniami oksydacyjnymi. Pokarmy te są również dobrym źródłem błonnika pokarmowego, który sprzyja lepszemu wypróżnianiu. Należy natomiast ograniczyć spożycie tłuszczów nasyconych (czerwone mięso, nabiał, olej palmowy i kokosowy itp.).

Aby zapobiec zaparciom związanym z chorobą Parkinsona, lekarze zalecają picie co najmniej 1 litra wody dziennie i spożywanie wystarczającej ilości błonnika pokarmowego.

Ważne jest, że w zaawansowanych stadiach choroby żucie staje się trudne i ważne jest, aby brać małe kęsy. Aby ułatwić połykanie, bardziej treściwe pokarmy mogą być mieszane przed spożyciem.

zespoły parkinsonowskie
Zapraszamy także do lektury artykułu o chorobach przypominających chorobę Parkinsona: https://receptaulekarza.pl/zespoly-parkinsonowskie-a-choroba-parkinsona/

Inne metody leczenia choroby Parkinsona

Korzystanie z pomocy innych osób (psychologa, psychoterapeuty itp.) jest często pomocne, jeśli nie konieczne, w radzeniu sobie z męką każdej choroby przewlekłej. Choroba Parkinsona może być szczególnie trudna do pokonania, ponieważ atakuje biochemię mózgu, co często jest głównym źródłem niepokoju.

U pacjentów z zaawansowaną chorobą, u których objawy nie reagują już stabilnie na lewodopę, można rozważyć operację mózgu.

Głęboka stymulacja mózgu polega na wszczepieniu elektrod w określone części mózgu (wzgórze, paliczki lub podwzgórze). Następnie stymulator wysyła impulsy elektryczne w celu ograniczenia mimowolnych ruchów i drżeń. Procedura ta nie zmniejsza jednak sztywności mięśni, nie koryguje utraty ruchów dobrowolnych i jest obarczona pewnym ryzykiem poważnych skutków ubocznych.

W przeszłości wykonywano niewielkie zabiegi chirurgiczne na części mózgu odpowiedzialnej za objawy parkinsonowskie (pallidum, podwzgórze i in.). Te bardzo delikatne operacje mózgu są obecnie bardzo rzadko stosowane.


Na naszym blogu poruszyliśmy także tematy związane z innymi chorobami dotykającymi umysł: